Humor op het werk.
Voor sommigen betekent dat een collega die tijdens iedere vergadering een grap probeert te maken.
Voor anderen is het die ene WhatsApp-groep waarvan HR beter niet weet dat ze bestaat. 😄
Maar humor op het werk is meer dan grappig proberen te zijn.
Goed gebruikte humor kan mensen dichter bij elkaar brengen, spanning doorbreken en ervoor zorgen dat we elkaar even niet alleen als manager, collega of die persoon van finance zien.
En daarvoor hoef je echt geen comedian te zijn.
Humor is niet hetzelfde als grappig moeten zijn
Zodra je tegen iemand zegt “we gaan nu iets grappigs doen”, ontstaat er bij sommige mensen onmiddellijk stress.
Want wat als je niet grappig bent?
Gelukkig hoeft humor helemaal niet te betekenen dat je voortdurend grappen vertelt.
Humor kan ook zitten in hoe je naar een situatie kijkt. In iets onverwachts durven benoemen. In relativeren. In overdrijven. In een situatie even vanuit een andere hoek bekijken.
“Wanneer mensen horen dat ik een workshop rond humor geef, denken ze soms dat ze grappiger moeten worden. Dat is eigenlijk helemaal niet mijn bedoeling.”
Ik wil mensen niet leren om de kantoorcomedian uit te hangen.
Humor is veel breder dan grappen vertellen.
Het gaat ook over perspectief, timing, durven spelen met een situatie en niet alles meteen bloedserieus nemen.
En vooral: humor moet bij je passen.
De humor van een heel extraverte collega zal er anders uitzien dan die van iemand die eerder droog en subtiel uit de hoek komt.
Gelukkig maar.
Als iedereen dezelfde humor zou hebben, werd de koffiepauze bijzonder vermoeiend.
Samen lachen creëert verbinding
Wanneer mensen samen lachen, gebeurt er iets eenvoudigs: voor een moment verdwijnen de functies en rollen naar de achtergrond.
Je deelt gewoon hetzelfde moment.
Dat betekent natuurlijk niet dat een team dat veel lacht automatisch perfect samenwerkt.
Maar humor kan wel helpen om de afstand tussen mensen kleiner te maken.
Een grap, onverwachte opmerking of gedeeld absurd moment kan soms meer verbinding creëren dan een zorgvuldig geplande oefening waarin iedereen verplicht iets persoonlijks over zichzelf moet vertellen.
Humor kan spanning doorbreken
Iedere werkplek kent momenten waarop de spanning oploopt.
Een moeilijke deadline.
Een presentatie die misloopt.
Een vergadering waarin iedereen voelt dat er iets in de lucht hangt.
Humor kan zo'n situatie soms even openbreken.
Niet door het probleem weg te lachen, maar door mensen ruimte te geven om opnieuw adem te halen en met een andere blik naar de situatie te kijken.
“Voor mij werkt humor vooral wanneer het iets opent. Wanneer mensen opnieuw kunnen ademen, wanneer er wat afstand ontstaat of wanneer je iets kan benoemen wat anders misschien blijft hangen.”
Maar humor is geen universele brandblusser.
Je kan niet iedere moeilijke situatie oplossen met een grap.
Soms moet iets gewoon serieus besproken worden.
En soms is een grap op dat moment vooral een heel efficiënte manier om het echte gesprek nog tien minuten uit te stellen.
Humor werkt dus het best wanneer je ook kan aanvoelen wanneer je hem gebruikt.
Je hoeft niet de luidste persoon in de kamer te zijn
Humor wordt vaak geassocieerd met extraverte mensen.
Degene die snel reageert.
Degene die verhalen vertelt.
Degene die tijdens de lunchtafel iedereen aan het lachen krijgt.
Maar humor kan net zo goed subtiel zijn.
Sommige van de grappigste mensen zeggen misschien weinig — maar wanneer ze iets zeggen, zit het raak.
“Ik hou zelf erg van humor die niet per se luid is. Een droge opmerking, een onverwachte observatie of één zin die precies op het juiste moment komt, kan veel sterker zijn dan iemand die voortdurend probeert grappig te zijn.”
Daarom wil ik tijdens een workshop ook niemand in een bepaald soort humor duwen.
Je hoeft niet de persoon te worden die altijd de grap maakt.
Je mag ontdekken welke vorm van humor bij jou past.
Kun je humor eigenlijk leren?
Je kan iemand waarschijnlijk niet in één workshop veranderen in een stand-upcomedian.
Gelukkig is dat ook helemaal niet nodig.
Maar je kunt wel leren kijken naar hoe humor werkt.
Waarom vinden we iets onverwachts grappig?
Wat gebeurt er wanneer je een situatie overdrijft?
Hoe werkt timing?
Waarom kan een bepaalde formulering ineens veel grappiger zijn?
En hoe kun je leren om een idee niet onmiddellijk af te schieten voordat je het überhaupt hebt uitgesproken?
“In Humor Effect werken we onder andere met perspectief, timing, observatie en het durven spelen met ideeën.”
Het gaat niet om twintig nieuwe grappen leren.
Het gaat erom dat je anders leert kijken naar situaties en ontdekt hoe je humor kunt inzetten op een manier die natuurlijk voelt.
Ook in communicatie.
Ook in presentaties.
Ook wanneer een situatie nét iets te serieus dreigt te worden.
Humor werkt alleen als mensen samen kunnen lachen
Er bestaat natuurlijk ook humor die helemaal niet verbindt.
Een grap ten koste van een collega kan voor de ene persoon hilarisch zijn en voor de andere behoorlijk pijnlijk.
“Het was maar een grapje” is niet automatisch een magische zin die alles wat eraan voorafging ongedaan maakt.
Humor op het werk vraagt dus ook een beetje bewustzijn.
Lachen we mét elkaar, of lachen we met iemand?
Dat verschil is belangrijk.
“Voor mij is het verschil vrij eenvoudig: als de humor iemand kleiner maakt, wordt het al snel iets anders dan humor die verbinding creëert.”
Dat betekent niet dat humor altijd braaf moet zijn.
Integendeel.
Humor mag schuren. Mag absurd zijn. Mag onverwacht zijn.
Maar de vraag blijft: wie betaalt de rekening van de grap?
Je kan jezelf trouwens uitstekend als onderwerp gebruiken. Dat is vaak een stuk veiliger én interessanter dan iemand anders onder de bus gooien.
Humor geeft ruimte om niet perfect te zijn
Misschien zit daar wel een van de interessantste kanten van humor.
We proberen op het werk vaak professioneel, voorbereid en competent over te komen.
En natuurlijk is daar niets mis mee.
Maar niemand heeft voortdurend alles onder controle.
Samen kunnen lachen wanneer iets fout loopt, kan het gemakkelijker maken om fouten toe te geven, opnieuw te proberen en soms gewoon te zeggen:
“Oké. Dat ging dus totaal niet zoals gepland.”
Om daarna verder te gaan.
Humor haalt de ernst niet noodzakelijk weg.
Soms maakt het de ernst juist draaglijker.
Humor Effect
In Humor Effect onderzoekt Barbara Loots samen met deelnemers hoe humor werkt en hoe je humor kunt inzetten in communicatie en samenwerking.
Niet met als doel om na afloop twintig nieuwe comedians naar kantoor te sturen.
Dat zou waarschijnlijk ook vermoeiend worden.
“Ik heb Humor Effect gemaakt omdat humor voor mij veel meer is dan mensen aan het lachen krijgen.”
Humor is een manier om contact te maken, perspectief te veranderen en soms wat ruimte te creëren wanneer alles heel serieus wordt.
Ik wil dat mensen ontdekken welke humor bij hen past en hoe ze die kunnen gebruiken zonder een rol te moeten spelen.
Je hoeft daarvoor niet de grappigste persoon van het team te zijn.
Je hoeft zelfs niet bijzonder grappig te zijn.
Je moet vooral durven kijken, proberen en soms iets zeggen waarvan je nog niet helemaal zeker weet hoe het zal landen.
En als het dan niet werkt?
Dan heb je meteen iets om om te lachen.
Humor op het werk is geen doel op zich
Je hoeft niet van je kantoor een comedyclub te maken.
Humor werkt juist goed wanneer het verweven zit in hoe mensen met elkaar communiceren.
Een beetje relativering.
Een onverwachte observatie.
Samen kunnen lachen wanneer iets niet loopt zoals gepland.
Of gewoon even beseffen dat achter die functie ook nog altijd een mens zit.
Dat is misschien de kracht van humor op het werk.
Niet dat iedereen voortdurend lacht.
Maar dat er genoeg ruimte is om soms samen te lachen.